http://ghazale-molana.blogfa.com/ غزل مولانا (دیوان شمس) و سیری در عرفان و شخصیت مولانا fa blogfa.com Sat, 14 Mar 2009 23:11:26 GMT http://ghazale-molana.blogfa.com/post-82.aspx <p style="text-align: center;">مفخر جان شمس دين عقل به تبريز يافت * آن گهري را كه بحر در نظرش سر سريست<br />..........................<br />با وي از ايمان و كفر با خبري كافريست * آنك ازو آگهست از همه عالم بريست<br />..........................<br />آه كه چه بي بهره اند باخبران زانك هست * چهره او آفتاب طره او عنبريست<br />..........................<br />آه از آن موسيي كانك بديدش دمي * گشته رميده ز خلق بر مثل سامريست<br />..........................<br />بر عدد ريگ هست در هوسش كوه طور * بر عدد اختران ماه ورا مشتريست<br />..........................<br />چشم خلايق ازو بسته شد از چشم بند * زانك مسلم شده چشم ورا ساحريست<br />..........................<br />اوست يكي كيميا كز تبش فعل او * زرگر عشق ورا بر رخ من زرگريست<br />..........................<br />پاي در آتش بنه همچو خليل اي پسر * كاتش از لطف او روضه نيلوفريست<br />..........................<br />چون رخ گلزار او هست چراگاه روح * روح از آن لاله زار آه كچون پروريست<br />..........................<br /></p> Sat, 14 Mar 2009 23:11:26 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=82 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-82.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-81.aspx <p style="text-align: center;">دوش آن جانان ما افتان و خيزان يك قبا * مست آمد با يكي جامي پر از صرف صفا<br />..........................<br />جام مي مي ريخت ره ره زانك مست مست بود * خاك ره مي گشت مست و پيش او مي كوفت پا<br />..........................<br />صد هزاران يوسف از حسنش چو من حيران شده * ناله مي كردند كي پيداي پنهان تا كجا<br />..........................<br />جان به پيشش در سجود از خاك ره بد بيشتر * عقل ديوانه شده نعره زنان كه مرحبا<br />..........................<br />جيبها بشكافته آن خويشتن داران ز عشق * دل سبك مانند كاه و رويها چون كهربا<br />..........................<br />عالمي كرده خرابه از براي يك كرشم * وز خمار چشم نرگس عالمي ديگر هبا<br />..........................<br />هوشياران سرفكنده جمله خود از بيم و ترس * پيش او صفها كشيده بي دعا و بي ثنا<br />..........................<br />وانك مستان خمار جادوي اويند نيز * چون ثنا گويند كز هستي فتادستند جدا<br />..........................<br />من جفاگر بي وفا جستم كه هم جامم شود * پيش جام او بديدم مست افتاده وفا<br />..........................<br />ترك و هندو مست و بدمستي همي كردند دوش * چون دو خصم خوني ملحد دل دوزخ سزا<br />..........................<br />گه به پاي همدگر چون مجرمان معترف * مي فتادندي به زاري جان سپار و تن فدا<br />..........................<br />باز دست همدگر بگرفته آن هندو و ترك * هر دو در رو مي فتادند پيش آن مه روي ما<br />..........................<br />يك قدح پر كرد شاه و داد ظاهر آن به ترك * وز نهان با يك قدح مي گفت هندو را بيا<br />..........................<br />ترك را تاجي بسر كايمان لقب دادم ترا * بر رخ هندو نهاده داغ كين كفرست ها<br />..........................<br />آن يكي صوفي مقيم صومعه پاكي شده * وين مقامر در خراباتي نهاده رختها<br />..........................<br />چون پديد آمد ز دور آن فتنه جانهاي حور * جام در كف سكر در سر روي چون شمس الضحي<br />..........................<br />ترس جان در صومعه افتاد زان ترسا صنم * مي كش و زنار بسته صوفيان پارسا<br />..........................<br />وان مقيمان خراباتي از آن ديوانه تر * مي شكستند خمها و مي فكندند چنگ و نا<br />..........................<br />شور و شر و نفع و ضر و خوف و امن و جان و تن * جمله را سيلاب برده مي كشاند سوي لا<br />..........................<br />نيم شب چون صبح شد آواز دادند موذنان * ايها العشاق قوموا و استعدوا للصلا<br />..........................<br /></p> Tue, 03 Mar 2009 22:26:42 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=81 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-81.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-80.aspx <div style="text-align: center;">من پاك باز عشقم تخم غرض نكارم * پشت و پناه فقرم پشت طمع نخارم<br />..........................<br />ني بند خلق باشم ني از كسي تراشم * مرغ گشاده پايم برگ قفص ندارم<br />..........................<br />من ابر آب دارم چرخ گهر نثارم * بر تشنگان خاكي آب حيات بارم<br />..........................<br />موسي بديد آتش آن نور بود دلخوش * من نيز نورم اي جان گرچه ز دور نارم<br />..........................<br />شاخ درخت گردان اصل درخت ساكن * گرچه كه بي قرارم در روح برقرارم<br />..........................<br />من بوالعجب جهانم در مشت گل نهانم * در هر شبي چو روزم در هر خزان بهارم<br />..........................<br />با مرغ شب شبم من با مرغ روز روزم * اما چو با خود آيم زين هر دو بركنارم<br />..........................<br />آن لحظه با خود آيم كز محو بي خود آيم * شش دانگ آنگهم كه بيرون ز پنج و چارم<br />..........................<br />جان بشر به ناحق دعويش اختيارست * بي اختيار گردد در فر اختيارم<br />..........................<br />آن عقل پرهنر را باديست در سر او * آن باد او نماند چون باده اي درآرم<br />..........................<br /></div> Fri, 20 Feb 2009 20:39:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=80 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-80.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-79.aspx <p style="text-align: center;">رويش نديده پس مكنيدم ملامتي * ناديده حكم كردن باشد غرامتي<br />..........................<br />پروانه چون نسوزد چون شمع او بود * چون خم نياورم ز چنان سرو قامتي<br />..........................<br />آن مه اگر برآيد در روز رستخيز * برخيزد از ميان قيامت قيامتي<br />..........................<br />زان رو كه زهره نيست فلك را كه دم زند * در خود همي بسوزد دارد علامتي<br />..........................<br />گر حسن حسن اوست كجا عافيت كجا * با غمزه هاي آتش او كو سلامتي<br />..........................<br />هر دم دلم به عشق وي اندر حريص تر * هر دم ز عشق او دل من با سآمتي<br />..........................<br />يا هجر لم تقل لي بالله ربنا * هذا الصدود منك علينا الي متي<br />..........................<br />مي ترسم از فراق دراز تو سنگ دل * تا نشكند سبوي اميدم ز آفتي<br />..........................<br />اي آنك جبرئيل ز تو راه گم كند * با صبر تو ندارد اين چرخ طاقتي<br />..........................<br />دل را ببرد عشق كه تا سود دل كند * حاشا كه او كند طمعي يا تجارتي<br />..........................<br />عشق آن توانگريست كه از بس توانگري * دارد همي ز ريش فراغت فراغتي<br />..........................<br />از من مپرس اين وز عقل كمال پرس * كور است در عيار گهرها مهارتي<br />..........................<br />او نيز خود چه گويد ليكن به قدر خويش * كو در قدم بود حدثي نو طهارتي<br />..........................<br />عقل از اميد وصل چو مجنون روان شود * در عشق مي رود به اميد زيارتي<br />..........................<br />ور زانك درنيابد در ره كمال عشق * از پرتو شرارش يابد حرارتي<br />..........................<br />بادا ز نور عشق من و عقل كل را * زان شكر شگرف شفاي مرارتي<br />..........................<br />تا طعم آن حلاوت بر عاشقان زند * وز عاشقان برآيد مستانه حالتي<br />..........................<br />تبريز شمس دين كه بصيرت ازو بود * چون بر دلم رسيد سپاهش به غارتي<br />..........................<br /></p> Mon, 16 Feb 2009 10:13:46 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=79 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-79.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-78.aspx <div class="itemBody"> <div class="itemText"> دكتر فريده كريمي موغاري، پژوهشگر. مولوي براي بيان معاني و عواطف و احساسات خود، گاه داستاني معمولي را بيان مي‌كند و ناگهان به شور و شوق درآمده، مطلب ديگري را از سر مي‌گيرد. بعد از چندي دوباره به سر قصه باز مي‌گردد و در اثر سرودن بيت يا مصرعي ناگهان در مساله ما بعدالطبيعه ديگري وارد مي‌شود.<br /><br />نويسنده كتاب «شميم نسيم» -زندگي و شعر سيداشرف الدين حسيني گيلاني (نسيم شمال)- تصريح كرد: بنابراين بيشترين تلاش خواننده براي ورود به جهان انديشه مولوي، در مثنوي بايد صرف اين شود كه رشته‌هاي گوناگون را پيدا كرده و از يكديگر تفكيك كند. از طرف ديگر در ميان قصه‌ها، گاهي اشخاص و قهرمانان داستان به مناظره با يكديگر مي‌پردازند و هر يك براي اثبات نظرات خود به استدلال‌هايي منطقي و محكم دست مي‌يازند كه گاهي هر يك از اين دلايل مي‌تواند براي اثبات حكمي، كافي باشد. مولف كتاب «زبان و ادبيات فارسي عمومي» كه تا حال به بيش از 54 چاپ رسيده است، افزود: ولي انديشه ژرف نگر مولوي، پا را از اين فراتر نهاده و از طريق ديگري وارد بحث و مجادله مي‌شود كه اين نيز در فهم مقصود اصلي گوينده، خواننده را گمراه مي‌كند. وي گفت: از شيوه‌هاي قابل توجه مولوي در مثنوي، استفاده از تمثيل يا آنالوژي (analogy) است و آنالوژي هم حكم و نتيجه‌اي است كه به كمك تشبيه بيان شود. از ميان انواع برهان‌هاي منطقي، تمثيل شكلي است مشخص، محسوس و قابل درك، به همين جهت قديم‌ترين شكلي است كه در نزد ملل متداول شده و در ادب ايران زمين هم مهم‌ترين و رايج‌ترين حربه استدلال بوده و در دين، عرفان، فلسفه و اخلاق به كمك آن مي‌كوشند تا مطالب را قابل فهم و منسجم و در عين حال ثابت و مدلل سازند. اين عضو هيات علمي دانشگاه اشاره داشت: قصه‌ها و حكايت‌هاي واقعي و پنداري، از گونه‌هاي بسيار مهم تمثيل‌اند كه تاثيري عميق در اذهان مردم دارد. آثار عرفاني ايراني هم، از جمله آثار عطار و مولوي مبتني بر همين تمثيل‌هاي روايي است. ابن سينا و غزالي در «رساله الطير» و سهروردي در «عقل سرخ» و «صفير سيمرغ» براي بيان نظرات عرفاني خود، اشكال مختلف تمثيل را به كار برده‌اند. اما استاد مسلم اين فن جلال‌الدين مولوي است كه مثنوي معنوي‌اش نمونه برجسته برهان تمثيلي عرفاني و كلامي است. اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: مولانا از هر دو شكل تشبيه تمثيل و تمثيل روايي در بالاترين حد سود مي‌جويد. شيوه تفكر وي سيري آزادانه و بدون قيد و بند، يعني سير برحسب تداعي معاني از خلال يك سلسله تشبيهات و كنايات و امثال و روايات همراه با تخيل شاعرانه و صور خيال ناب است: مثنوي وي با تمثيل «ني» آغاز مي‌شود كه بيانگر روح انسان است. روحي كه از خدا يا اصل خود جدا افتاده و در قفس تن اسير شده و مي‌خواهد به موطن اصلي خود بازگردد. به گزارش ستاد خبري كنگره بزرگداشت هشتصدمين سال تولد مولانا، دكتر كريمي تشريح كرد: يكي ديگر از شيوه‌هاي بيان مولوي در مثنوي تاويل است. يعني از ظاهر عبارت معناي ديگري بيرون آورند كه با اجزاي متقابل خود، در دستگاه و شبكه لفظي، جزء به جزء همخوان باشد. مولانا در مثنوي مكرر به تاويل دست مي‌زند: گفت پيغمبر ز سرماي بهار/ تن مپوشانيد ياران زينهار// زانكه با جان شما آن مي‌كند/ كآن بهاران با درختان مي‌كند// ليك بگريزيد از سرد خزان/ كآن كند كو كرد با باغ رزان... و سپس اضافه مي‌كند: راويان اين را به ظاهر برده‌اند/ هم بر آن صورت قناعت كرده‌اند// بي‌خبر بودند از جان آن گروه/ كوه را ديده نديده كان به كوه// آن خزان نزد خدا نفس و هواست/ عقل و جان عين بهارست و بقاست// پس به تاويل اين بود كه انفاس پاك/ چون بهارست و حيات برگ و تاك// از حديث اوليا نرم و درشت/ تن مپوشانيد زانكه دينت راست پشت//... كريمي موغاي ادامه داد: ويژگي ديگر مولوي در مثنوي استفاده از زبان رمز يا سمبل است. در آثار متصوفين نيز گاهي رمز به عنوان يك اصطلاح تعريف شده. آن‌ها مي‌گويند: رمز معني باطني است مخزون؛ تحت كلام ظاهرين كه غير از اهل آن بدان دست نيابند. در اين تعريف چنان كه ديده مي‌شود، رمز به معني مرموز يعني معني پوشيده در زير كلام ظاهر است و نه معني «مثال» يا «Symbol» با ظاهر كه باطن را در خود پوشيده مي‌دارد. جدا از اين معني خاص اصطلاحي، كلمه رمز به معني مرموز يا معني باطني و مجازي و پوشيده نيز به كار رفته است. وي اذعان داشت: دكتر پورنامداريان در كتاب «رمز و داستان‌هاي رمزي در ادب فارسي» طي بحثي مستوفي درباره تمثيل، رمز، استعاره و كنايه مي‌گويد: صور خيال هميشه نقش تزيين كلام و تشديد تاثير عاطفي را به عهده ندارند و گاهي نيز وظيفه ايضاح معني و نزديك كردن آن به افهام بدان سپرده مي‌شود. در بيان رمزي توام با تصوير نيز وظيفه صور خيال، ايضاح معني و احوال نفساني نويسنده يا شاعر و هدايت خواننده در جبر روحي گوينده به قصد درك معني و تجربه منجر به كشف معني خواهد بود. به ويژه وقتي موضوع و مايه سخن، حقايق متعاليه مربوط به عرفان و الهيات و هيجانات و عواطف روحي ناب شخصي است، وظيفه اصلي صور خيال كمك به امر شناسايي و وسيله تقرب به كيفيت احوال روحاني صاحب اثر است. دكتر كريمي موغاري كه «كتاب بوستان راستي» -شرح و برگزيده حديقه الحقيقه و شريعه الطريقه حكيم سنايي غزنوي را نيز زير چاپ دارد، در پايان خاطرنشان كرد: با توجه به اين مسايل، بايد گفت كه مثنوي معنوي بيانگر حالات و تجربيات حسي و ديني مولوي است و چون واژگان توانايي بيان و القاء مفاهيم آن را ندارند. از اين روست كه مولانا به تمثيل و حكايت و مثال كه داراي بار عاطفي و معنوي سرشاري است، روي مي‌آورد. كنگره بزرگداشت هشتصدمين سال تولد مولانا از ششم تا دهم آبان ماه امسال در تهران، تبريز و خوي برگزار خواهد شد. </div> </div> Sat, 13 Dec 2008 16:14:55 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=78 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-78.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-77.aspx <p style="text-align: center;">زهره عشق هر سحر بر در ما چه مي كند * دشمن جان صد قمر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />هر كه بديد ازو نظر باخبرست و بي خبر * او ملكست يا بشر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />زير جهان زبر شده آب مرا ز سر شده * سنگ ازو گهر شده بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />اي بت شنگ پرده اي گر تو نه فتنه كرده اي * هر نفسي چنين حشر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />گر نه كه روز روشني پيشه گرفته رهزني * روز به روز و ره گذر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />ورنه كه دوش مست او آمد و درشكست او * پس به نشانه اين كمر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />گرنه جمال حسن او گرد برآرد از عدن * اين همه گرد شور و شر بر در ما چه مي كند<br />..........................<br />از تبريز شمس دين سوي كه راي مي كند * بحر چه موج زد گهر بر در ما چه مي كند<br />..........................</p> Sat, 13 Dec 2008 15:56:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=77 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-77.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-76.aspx دكتر قدرت‌الله خياطيان (عضو هيئت علمي دانشكده علوم انساني دانشگاه سمنان) چکيده: مسأله «جبرواختيار» و «قضاوقدر» در فرهنگ اسلامی در آيات و روايات و انديشه متکلمان و فيلسوفان و عارفان و علمای اخلاق و... مطرح شده است . مولوی ، متفکر و شاعر عارف مشهور قرن هفتم هجری ، با بهره گيری از مايه های ارزشمند قرآنی و روايی و حکايات و قصص و اقوال و آراء انديشمندان قبل از خود و نيز با استفاده از تأملات و شهود عرفانی خود ، در دفاتر مختلف مثنوی، به بحث جبرواختيار و قضاوقدر پرداخته و ابعاد و جنبه هاي گوناگون آن را تبيين نموده است. وی ضمن دفاع سخت و مستدل از آزادی و اختيار انسان.<br /><span style="color: rgb(0, 153, 204);">[برای متن اصلی روی ادامه مطلب کلیک کنید]</span><br /> Tue, 23 Sep 2008 14:59:30 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=76 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-76.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-75.aspx <div style="text-align: center;">برون شو اي غم از سينه كه لطف يار مي آيد * تو هم اي دل ز من گم شو كه آن دلدار مي آيد<br />..........................<br />نگويم يار را شادي كه از شادي گذشتست او * مرا از فرط عشق او ز شادي عار مي آيد<br />..........................<br />مسلمانان مسلمانان مسلماني ز سر گيريد * كه كفر از شرم يار من مسلمان وار مي آيد<br />..........................<br />برو اي شكر كين نعمت ز حد شكر بيرون شد * نخواهم صبر گرچه او گهي هم كار مي آيد<br />..........................<br />رويد اي جمله صورتها كه صورتهاي نو آمد * علمهاتان نگون گردد كه آن بسيار مي آيد<br />..........................<br />در و ديوار اين سينه همي درد ز انبوهي * كه اندر در نمي گنجد پس از ديوار مي آيد<br />..........................<br /><br /></div> Tue, 23 Sep 2008 13:40:52 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=75 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-75.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-74.aspx <div style="text-align: center; direction: rtl;">هان اي طبيب عاشقان دستي فروكش بر برم * تا بخت و رخت و تخت خود بر عرش و كرسي بر برم<br />..........................<br />بر گردن و بر دست من بربند آن زنجير را * افسون مخوان ز افسون تو هر روز ديوانه ترم<br />..........................<br />خواهم كه بدهم گنج زر تا آن گواه دل بود * گرچه گواهي مي دهد رخساره همچون زرم<br />..........................<br />ور تو گواهان مرا رد مي كني اي پرجفا * اي قاضي شيرين قضا باري فرو خوان محضرم<br />..........................<br />بي لطف و دلداري تو يارب چه مي لرزد دلم * در شوق خاك پاي تو يارب چه مي گردد سرم<br />..........................<br />پيشم نشين پيشم نشان اي جان جان جان جان * پر كن دلم گر كشتيم بيخم ببر گر لنگرم<br />..........................<br />گه در طواف آتشم گه در شكاف آتشم * باد آهن دل سرخ رو از دمگه آهنگرم<br />..........................<br />هر روز نو جامي دهد تسكين و آرامي دهد * هر روز پيغامي دهد اين عشق چون پيغمبرم<br />..........................<br />در سايه ات تا آمدم چون آفتابم بر فلك * تا عشق را بنده شدم خاقان و سلطان سنجرم<br />..........................<br />اي عشق آخر چند من وصف تو گويم بي دهن * گه بلبلم گه گلبنم گه خضرم و گه اخضرم<br />..........................<br /><br /></div> Wed, 17 Sep 2008 10:57:49 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=74 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-74.aspx http://ghazale-molana.blogfa.com/post-73.aspx <div style="text-align: center; direction: rtl;">تشنه بر لب جو بين كه چه در خواب شدست * بر سر گنج گدا بين كه چه پرتاب شدست<br />..........................<br />اي بسا خشك لبا كز گره سحر كسي * در ارس بي خبر از آب چو دولاب شدست<br />..........................<br />چشم بند ار نبدي كه گرو شمع شدي * كافتاب سحري ناسخ مهتاب شدست<br />..........................<br />ترسد ار شمع نباشد بنبيند مه را * دل آن گول ازين ترس چو سيماب شدست<br />..........................<br />چون سليمان نهانست كه ديوانش دلست * جان محجوب ازو مفخر حجاب شدست<br />..........................<br />اي بسا سنگ دلا كه حجرش لعل شدست * اي بسا غوره درين معصره دوشاب شدست<br />..........................<br />اين چه مشاطه و گلگونه غيبست كزو * زعفراني رخ عشاق چو عناب شدست<br />..........................<br />چند عثمان پر از شرم كه از مستي او * چون عمر شرم شكن گشته و خطاب شدست<br />..........................<br />طرفه قفال كز انفاس كند قفل و كليد * من دكان بستم كو فاتح ابواب شدست<br />..........................<br /><br /></div> Wed, 10 Sep 2008 22:48:13 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=ghazale-molana&postid=73 ghazale-molana http://ghazale-molana.blogfa.com/post-73.aspx